Duurzaam anders economisch handelen
Sinds meer dan 40 jaar weten we dat fossiele brandstoffen verantwoordelijk zijn voor de stijging van broeikasgassen en voor de verandering van het klimaat. Als het de wereldmaatschappij niet lukt, de trend van steeds verder stijgende, voor het klimaat, schadelijke emissies om te keren, wordt de beperking van de aardverwarming tot 2 graden Celsius haast onmogelijk. De tijd dringt, zo niet volgen extreme weersituaties, onbewoonbare streken, gebrekkige watervoorziening en onvruchtbaarheid van bodems in vele streken op de wereld. De zeespiegel zal gaan stijgen waardoor hele kustgebieden zullen verdwijnen. Grote migratiebewegingen van klimaatvluchtelingen, vermindering van de soortenrijkdom en vernieling van hele ecologische systemen zijn te verwachten. Wij moeten afscheid nemen van het gebruikelijke groeimodel omdat bruin- en steenkool, aardgas en aardolie als veroorzaker van de klimaatverandering zogezegd de brandstof van de kapitalistische handelswijze, van het ongeremd geloof in de vooruitgang en de groei-ideologie zijn.
Uiterlijk sinds de catastrofe van Tchernobyl 25 jaar geleden en laatst het verwoestende reactorongeluk in het Japanse Fukushima weten we ook dat de atoomenergie verschrikkelijke schade teweegbrengt voor de mens en de natuur . Atoomenergie is uiteindelijk niet de beheersen door de mens. Het is ons vandaag duidelijk dat het niet verder kan gaan met de gebruikelijke economische handelswijze, die op fossiele brandstoffen en atoomenergie is gebaseerd. Als in1987 heeft een onafhankelijke deskundigencommissie, de “wereldcommissie voor milieu en ontwikkeling” in haar afsluitend bericht, dat als Brundtland-bericht, genoemd naar de Noorse voorzitter van de commisie, de visie van een duurzame ontwikkeling beschreven. Deze commissie van de Verenigde Naties definieerde de duurzaamheid als een ontwikkeling die overeenstemt met de behoeften van de huidige generatie, maar zo dat de mogelijkheden voor de toekomstige generaties om aan hun behoeften te voldoen en hun levensstijl te kiezen, niet wordt bedreigd.
Een denken in de richting van een nieuwe kwalitatieve groei in de zin van een duurzame ecologische economie is noodzakelijk. We hebben een nieuwe vorm van economisch handelen nodig om onze schepping duurzaam te ontzien. Hierbij zijn drie begrippen, die met elkaar zijn verbonden, van belang: Efficiëntie, sufficiëntie en consistentie Efficiëntie betekent een duidelijke daling van het verbruik van ressources. Sufficiëntie betekent maat houden en genoegzaamheid. Consistentie verwijst naar het doel, de omschakeling naar een solaire economie en een duurzame kringloopeconomie te scheppen.
Zo dient het belangrijkste doel van de industriële- en economische politiek de volledige omschakeling op vernieuwbare energie bij de energieproducten te worden (efficiëntie). Het uitstappen uit de atoomenergie moet zo spoedig mogelijk gebeuren. De omschakeling op vernieuwbare energie zal een enorme vernieuwingsstoot tot stand brengen en honderdduizende nieuwe arbeidsplaatsen scheppen. Biomassakrachtcentrales, fotovoltaicinstallaties, windkrachtcentrales en kracht-warmte-koppeling dienen gepland, vervaardigd en gebouwd te worden. Zon en wind zijn de energieleveranciers van de toekomst. Nieuwe stroomnetten dienen ontwikkeld en gebouwd te worden. Productieprocessen moeten energiebesparend omgebouwd en huizen met effectieve warmte-isolatie uitgerust te worden. Nieuwe spoornetten en een verbeterd openbaar regionaal openbaar verkeer zijn noodzakelijk Zoals in vele Europese staten moet eindelijk ook in Duitsland een snelheidslimiet van 120 km/u standaard worden. Een ecologische modernisering creert nieuwe arbeidsplaatsen in de klassieke branches zoals de automobielindustrie, in de chemie, in de machinebouw en in het handwerk. Met de juiste politieke voortekens kan de milieutechniek in enkele jaren een leidende industrie worden. Een Europese economische regering is voor belastingsmaatregelen in dit veld, maar ook voor andere gebieden, allang aan de beurt. Bovendien moet de klimaatwijziging door een globale klimaatbeschermingspolitiek worden teruggedrongen. De emissiehandel is daarbij een belangrijk bestanddeel.
Een geslaagd leven moet meer baseren op menselijke waarden. Door de verandering van onze levenswijze en onze levensvorm door zelfbeperking en matiging (sufficiëntie) kunnen we meer welbehagen en levenskwaliteit bereiken. Hiervoor zijn structuren nodig, die sociale gelijkheid, zekerheid van de arbeidsplaats, sociale samenhang en politieke deelname waarborgen. Het moet een maatschappelijk tijdritme bestaan dat ontspanning, vrije tijd en sociale contacten mogelijk maakt zodat de mensen zich goed kunnen voelen. De arbeidsvrije zondag is ook een symbool om de waanzin van rond de klok werken, te doorbreken. Een aan de menselijke maat uitgerichte levenswijze ontwikkelt zich o.a. in sociale netwerken, in familie- en burenrelaties, in verenigingen, ruilkringen, coöperatieven, burgerbureaus.
Regionale economische kringlopen moeten ondersteund worden. De nabijheid tussen producenten en consumenten verstevigt de regionale identiteit, schept vertrouwen in de producten, biedt lokale inkomens- en tewerkstellingseffecten en vermijdt overvloedig verkeer en energieverbruik. De regionale politiek dient zich daarom primair op de vordering van de regionale keten van toegevoegde waarde uit te richten. Democratische deelname kan zo tot een centraal element van alle acteurs in de economie worden, want de mensen in hun respectievelijk sociale en maatschappelijke omgeving dienen drager en onderwerp van de economie en politiek te worden. Wij moeten in de toekomst duurzaam anders economisch handelen.
